Trả lời nhanh
Chương trình cộng tác viên chạy tốt khi sản phẩm đủ lãi để chia, hoa hồng nằm trong biên lợi nhuận, mỗi người một mã giới thiệu riêng, quy tắc ghi nhận đơn được viết ra và kỳ chi trả cố định. Hoa hồng chỉ tính trên đơn bán thật; đơn hủy hoặc trả hàng thì đảo lại.
Cộng tác viên khác nhân viên và đại lý thế nào?
Ba nhóm này hay bị gộp làm một, rồi sinh ra tranh cãi về tiền. Tách rõ từ đầu thì mỗi bên biết mình được gì và chịu gì.
| Tiêu chí | Cộng tác viên | Nhân viên | Đại lý |
|---|---|---|---|
| Họ là ai | Cá nhân giới thiệu khách, thường làm thêm bên ngoài | Người làm việc theo giờ, theo vị trí tại doanh nghiệp bạn | Cửa hàng hoặc công ty mua hàng về và tự bán lại |
| Nhận gì | Hoa hồng theo từng đơn thành công | Lương, thưởng theo thỏa thuận | Chênh lệch giữa giá nhập và giá bán |
| Ràng buộc | Nhẹ: không giờ giấc, không chỉ tiêu cứng | Chặt: giờ làm, nội quy, báo cáo | Trung bình: giá bán lẻ, khu vực, doanh số tối thiểu |
| Khi nào hợp | Bạn muốn mở thêm nguồn khách mà chưa muốn tăng chi phí cố định | Việc cần làm đều mỗi ngày | Bạn có hàng tồn đều, cần phủ nhiều khu vực |
Dựng chương trình cộng tác viên qua những bước nào?
- Chọn sản phẩm đưa vào chương trình: ưu tiên món biên lợi nhuận tốt, dễ giải thích, ít đổi trả.
- Đặt tỷ lệ hoa hồng sao cho vẫn còn lãi: lấy giá bán trừ giá vốn và chi phí giao, thu, bảo hành; tổng hoa hồng không được vượt phần còn lại đó, và mới bắt đầu chỉ nên lấy khoảng một phần ba số lãi.
- Cấp mã giới thiệu riêng cho từng người, không dùng chung một mã, để biết đơn nào của ai.
- Viết quy tắc ghi nhận đơn: khách nhập mã hoặc đi qua link của ai thì đơn tính cho người đó; khách đã mua trước thì xử lý thế nào.
- Chốt kỳ chi trả cố định, ví dụ ngày 5 hằng tháng cho đơn đã giao thành công của tháng trước.
- Quy định xử lý đơn hủy hoặc trả hàng: hoa hồng của đơn đó phải đảo lại, kể cả khi đã chi thì trừ vào kỳ sau.
- Gửi bản quy tắc cho từng cộng tác viên trước khi họ bắt đầu bán.
Sai lầm lớn nhất là đặt tỷ lệ theo cảm tính hoặc theo đối thủ. Hãy tính trên một đơn mẫu thật của bạn trước khi công bố con số.
Hoa hồng 1 đến 3 tầng tính thế nào?
Chương trình đơn giản nhất chỉ có một tầng: ai giới thiệu ra đơn thì nhận hoa hồng. Nếu muốn thưởng thêm cho người đã đưa cộng tác viên mới vào, bạn có tối đa 3 tầng giới thiệu trực tiếp. Hoa hồng chỉ tính trên đơn bán thật của khách thật. Không thu phí gia nhập, không có thưởng vì kéo thêm người. Mỗi người chỉ được hưởng theo đơn của người mình giới thiệu.
| Tầng | Ai nhận | Tỷ lệ | Số tiền |
|---|---|---|---|
| Tầng 1 | Người giới thiệu trực tiếp khách mua hàng | 20% | 200.000 đồng |
| Tầng 2 | Người đã giới thiệu tầng 1 vào chương trình | 8% | 80.000 đồng |
| Tầng 3 | Người đã giới thiệu tầng 2 vào chương trình | 5% | 50.000 đồng |
| Tổng hoa hồng | 33% | 330.000 đồng | |
| Doanh nghiệp giữ lại | Trước khi trừ giá vốn và chi phí | 67% | 670.000 đồng |
Đây là ví dụ để tính, không phải mức khuyên dùng. Giả sử giá vốn và chi phí của đơn là 500.000 đồng, bạn còn lại 670.000 trừ 500.000 bằng 170.000 đồng lãi. Nếu hàng của bạn chỉ lãi gộp 30%, tổng 33% hoa hồng sẽ làm bạn lỗ, và bạn phải hạ tỷ lệ hoặc bỏ bớt tầng.
Còn chính sách đại lý thì làm thế nào?
Đại lý mua hàng với giá sỉ, nên bạn không trả hoa hồng mà cho họ chiết khấu. Một chính sách đại lý gọn gồm bốn phần: bảng giá sỉ theo mức nhập, giá bán lẻ tối thiểu để không phá giá, khu vực phụ trách, và điều kiện đổi trả hàng lỗi.
Đừng trộn hai cơ chế cho cùng một người. Nếu một đại lý vừa nhận chiết khấu sỉ vừa nhận hoa hồng giới thiệu trên cùng đơn, sổ sách của bạn sẽ rối ngay kỳ đầu.
Những sai lầm nào hay gặp khi làm cộng tác viên?
- Hứa hoa hồng cao rồi không còn lãi, cuối cùng phải cắt giữa chừng và mất uy tín.
- Ghi đơn bằng tin nhắn và trí nhớ, không có mã riêng nên đơn nào của ai cũng cãi nhau được.
- Trả hoa hồng ngay khi khách đặt, trước khi hàng giao và hết thời gian đổi trả.
- Không có quy tắc cho đơn hủy, trả hàng nên hoa hồng đã chi không thu hồi được.
- Chi trả lúc có lúc không, khiến cộng tác viên giỏi bỏ đi.
- Dùng một bảng Excel cho tất cả, không ai kiểm tra chéo được con số.
Về thuế thu nhập của người nhận hoa hồng và cách ký thỏa thuận, hãy hỏi kế toán của bạn theo quy định hiện hành.
Làm sao minh bạch với cộng tác viên?
Cộng tác viên ở lại khi họ tin con số. Mỗi kỳ, hãy gửi cho từng người một bản sao kê hoa hồng, ghi rõ đơn nào được tính, đơn nào bị hủy hay trả hàng, đã chi bao nhiêu và còn lại bao nhiêu.
- Cuối kỳ, chốt danh sách đơn đã giao thành công gắn với mã của từng người.
- Trừ các đơn hủy, trả hàng; ghi rõ lý do từng đơn.
- Gửi sao kê trước ngày chi trả ít nhất hai ngày để họ kịp phản hồi.
- Chi trả đúng hạn và ghi lại ngày chi, số tiền, chứng từ.
Công cụ tính miễn phí cho bài này
Hỏi đáp nhanh
- Làm sao biết mức hoa hồng mình định chọn có còn lãi không?
- Tính thử trên một đơn mẫu: lấy giá bán trừ giá vốn và chi phí để ra phần lãi còn lại, rồi cộng hoa hồng mọi tầng xem có nằm gọn trong phần đó không. Mới bắt đầu nên lấy khoảng một phần ba số lãi. Xem bài riêng về cách tính hoa hồng từ lãi gộp.
- Cộng tác viên có cần ký hợp đồng không?
- Bạn nên có một thỏa thuận ngắn bằng văn bản nêu tỷ lệ hoa hồng, cách ghi nhận đơn, kỳ chi trả và xử lý đơn hủy. Nội dung pháp lý và nghĩa vụ thuế, bạn hỏi kế toán hoặc luật sư của mình theo quy định hiện hành.
- Khi khách trả hàng thì hoa hồng xử lý ra sao?
- Hoa hồng phải đảo lại tương ứng, ở mọi tầng. Nếu đã chi cho cộng tác viên, bạn trừ vào kỳ chi trả kế tiếp và ghi rõ trong sao kê. Quy tắc này cần được báo trước, ngay khi cộng tác viên bắt đầu bán.
- Một khách có thể gắn với hai cộng tác viên không?
- Mỗi đơn chỉ nên tính cho một người, theo quy tắc bạn đã công bố, ví dụ người có mã được khách dùng cuối cùng. Quy tắc càng đơn giản càng ít tranh cãi, nên hãy viết rõ trước khi chương trình bắt đầu.