Trả lời nhanh
Chọn cộng tác viên khi bạn muốn thêm nguồn khách mà không ứng vốn hay giữ hàng: họ giới thiệu, bạn chốt đơn và trả hoa hồng. Chọn đại lý khi bạn có hàng bán đều và cần phủ khu vực: họ nhập hàng, tự bán, hưởng chiết khấu. Mới bắt đầu thì làm cộng tác viên trước.
Đại lý và cộng tác viên khác nhau ở những điểm nào?
Cả hai đều giúp bạn bán nhiều hơn mà không phải tuyển thêm nhân viên. Nhưng ai bỏ vốn, ai giữ hàng, ai đứng mặt trước khách thì khác hẳn. Chọn sai, bạn sẽ gánh một việc mình chưa chuẩn bị.
| Tiêu chí | Cộng tác viên | Đại lý |
|---|---|---|
| Vốn | Gần như không cần vốn, chỉ cần điện thoại và thời gian | Bỏ tiền nhập hàng trước |
| Kho | Không giữ hàng, bạn giao cho khách | Tự giữ kho, tự giao cho khách của mình |
| Giá | Bán đúng giá bạn niêm yết; hoa hồng là phần bạn trả thêm | Mua theo giá sỉ; phần chênh với giá bán lẻ là của đại lý |
| Trách nhiệm với khách | Bạn lo giao hàng, bảo hành, đổi trả | Đại lý đứng mặt trước khách; bạn nhận hàng lỗi theo thỏa thuận |
| Rủi ro chính | Giới thiệu sai, hứa quá lời | Phá giá, ôm tồn, nợ tiền hàng |
Nên chọn mô hình nào theo sản phẩm và quy mô?
Đừng chọn theo mô hình đang có nhiều người làm. Hãy nhìn sản phẩm và sức của bạn.
| Tình huống | Nên chọn | Lý do |
|---|---|---|
| Hàng cần tư vấn, giá trị cao, khách mua ít lần | Cộng tác viên | Người giới thiệu cần khéo nói, không cần giữ hàng |
| Hàng tiêu dùng, mua lặp lại, khách muốn có ngay | Đại lý | Hàng phải có sẵn ở gần khách |
| Hàng có hạn dùng, dễ hỏng | Cộng tác viên | Không ép đại lý ôm tồn rồi xả giá |
| Mới bán, chỉ vài chục đơn mỗi tháng | Cộng tác viên | Chưa đủ lượng để đại lý có lãi |
| Có kho và xe giao sỉ ổn định | Đại lý | Giao một lô lớn gọn hơn giao lẻ nhiều đơn |
| Chưa có người theo dõi công nợ | Cộng tác viên | Đại lý kéo theo công nợ tiền hàng |
Giá cho đại lý và giá cho cộng tác viên chênh nhau thế nào?
Ví dụ cho dễ hình dung: sản phẩm bán lẻ 500.000 đồng, giá vốn của bạn 300.000 đồng. Cộng tác viên nhận hoa hồng 15% trên giá bán lẻ. Đại lý được chiết khấu 30%, nghĩa là nhập với giá sỉ 350.000 đồng. Ví dụ chưa tính cước, thuế và chi phí khác.
| Khoản | Qua cộng tác viên | Qua đại lý |
|---|---|---|
| Khách trả | 500.000 đồng | 500.000 đồng |
| Phần của bên bán | Hoa hồng 15% = 75.000 đồng | Chiết khấu 30% = 150.000 đồng |
| Bạn nhận | 425.000 đồng | 350.000 đồng |
| Giá vốn của bạn | 300.000 đồng | 300.000 đồng |
| Lãi gộp mỗi sản phẩm | 125.000 đồng | 50.000 đồng |
| Lãi gộp khi bán 100 sản phẩm | 12.500.000 đồng | 5.000.000 đồng |
Mỗi sản phẩm, cộng tác viên cho bạn lãi nhiều hơn 75.000 đồng. Đổi lại, đại lý nhập cả lô, trả tiền hàng sớm và tự giữ kho. Đừng vội bỏ đại lý chỉ vì con số mỗi cái: nếu đại lý bán được 300 sản phẩm còn cộng tác viên chỉ bán được 100, lãi gộp của bạn là 15.000.000 đồng so với 12.500.000 đồng.
Khi nào nên kết hợp cả hai?
Kết hợp được, miễn mỗi đơn chỉ tính theo một cơ chế. Cách chia việc gọn nhất:
- Đại lý giữ khu vực có kho và khách quen; họ nhập sỉ, bán lẻ trong khu vực đó.
- Cộng tác viên làm ở nơi chưa có đại lý, giới thiệu khách về cho bạn giao trực tiếp.
- Ghi rõ khi cộng tác viên đưa khách ở khu vực đã có đại lý thì đơn thuộc về ai.
- Gợi ý: giữ một giá bán lẻ ở mọi kênh; khách thấy hai giá sẽ mua giá rẻ.
- Không cộng chiết khấu sỉ với hoa hồng giới thiệu trên cùng một đơn.
Điều gì cần thỏa thuận bằng văn bản?
Dù chọn mô hình nào, hãy viết ra những điều dưới đây trước khi bắt đầu. Văn bản ngắn một hai trang là đủ để hai bên nói chuyện cho rõ.
- Hai bên: tên, địa chỉ, người liên hệ, thời gian hợp tác.
- Sản phẩm được bán và sản phẩm không được bán.
- Giá: gợi ý giá bán lẻ tối thiểu, bảng giá sỉ theo mức nhập (đại lý).
- Hoa hồng hoặc chiết khấu, tính trên đơn nào, khi nào được ghi nhận.
- Thanh toán: hạn trả tiền hàng, mức nợ tối đa, ngày chốt đối soát.
- Đổi trả và hàng lỗi: ai nhận, trong bao lâu, ai chịu chi phí.
- Khu vực và quyền bán độc quyền, nếu có.
- Dùng tên thương hiệu, hình ảnh sản phẩm, nội dung quảng cáo.
- Thông tin khách thuộc về ai và được dùng vào việc gì.
- Cách chấm dứt hợp tác và xử lý hàng tồn, hoa hồng còn lại.
Công cụ tính miễn phí cho bài này
Hỏi đáp nhanh
- Một người có thể vừa làm đại lý vừa làm cộng tác viên không?
- Được, nhưng không tính hai cơ chế cho cùng một đơn. Đại lý đã hưởng chênh lệch giá sỉ thì khi giới thiệu khách cho bạn, hãy ghi thành một chương trình riêng với điều kiện rõ ràng thay vì cộng dồn.
- Đại lý nên nhập tối thiểu bao nhiêu mỗi lần?
- Đặt mức để đại lý bán hết trong khoảng một đến hai tháng. Lô quá lớn khiến họ ôm tồn rồi xả giá, lô quá nhỏ khiến bạn tốn công giao. Bắt đầu thấp, tăng dần theo doanh số thật.
- Cộng tác viên có cần chiết khấu như đại lý không?
- Không. Cộng tác viên nhận hoa hồng trên đơn thành công, không nhập hàng và không chịu rủi ro tồn kho. Nên tính hoa hồng trên đơn đã giao và đã thu tiền, không tính đơn hủy hay trả lại.
- Bắt đầu từ mô hình nào cho an toàn?
- Bắt đầu từ cộng tác viên, vì bạn không ứng vốn và không giữ tồn. Khi vài cộng tác viên bán đều ở một khu vực và bạn có hàng sẵn, hãy thử đại lý đầu tiên tại khu vực đó.