Trả lời nhanh
Lệnh sản xuất là tờ việc nội bộ lập từ đơn hàng đã chốt: làm gì, bao nhiêu, vật tư nào, ai phụ trách, xong ngày nào. Có lệnh thì tính được vật tư còn thiếu, ghi lỗi theo công đoạn và tính giá thành. Đơn chốt quá hai ngày chưa có lệnh là đơn đang bị bỏ quên.
Lệnh sản xuất là gì và khác đơn hàng thế nào?
Đơn hàng là lời của khách: cần gì, bao nhiêu, giá bao nhiêu, giao khi nào. Lệnh sản xuất là lời xưởng giao cho chính mình: làm gì, bao nhiêu, bằng vật tư nào, ai làm, xong ngày nào.
Hai thứ không phải lúc nào cũng một đổi một. Một đơn lớn giao nhiều đợt thì tách thành vài lệnh. Vài đơn nhỏ cùng mẫu thì gộp thành một lệnh cho đỡ chạy máy. Thiếu lệnh, thợ làm theo trí nhớ của quản đốc, và đơn nào đứt chỗ nào cũng khó tìm.
Một lệnh sản xuất cần ghi những thông tin nào?
| Thông tin | Ví dụ | Vì sao cần |
|---|---|---|
| Mã lệnh và đơn gốc | LSX-014, từ đơn DH-231 | Truy ngược lệnh về đúng khách |
| Thành phẩm | Áo đồng phục, size M, màu xanh | Thợ không phải đoán mẫu |
| Số lượng | 120 cái | Gốc để tính vật tư và giá thành |
| Hạn xong | Sớm hơn hạn giao vài ngày | Chừa thời gian kiểm hàng và đóng gói |
| Người phụ trách | Tổ trưởng tổ may | Mỗi lệnh một người chịu trách nhiệm |
| Định mức vật tư | 2,5 m vải cho 1 cái | Tính vật tư cần và còn thiếu |
| Công đoạn | Cắt, may, hoàn thiện | Ghi sản lượng và lỗi từng bước |
| Ghi chú đặc biệt | Thêu logo ngực trái | Tránh sai mẫu khi giao |
Tính vật tư còn thiếu cho một lệnh như thế nào?
Tính ngay khi lập lệnh, đừng chờ thợ đứng máy rồi mới biết hết vải. Ví dụ: mỗi cái cần 2,5 m vải, đơn 120 cái, kho còn 200 m vải chưa giữ cho lệnh khác.
- Vật tư cần: 120 x 2,5 = 300 m vải.
- Tồn khả dụng: 200 m.
- Còn thiếu: 300 - 200 = 100 m, cần đặt mua ngay và tính cả thời gian vải về xưởng.
- Nếu xưởng tính hao hụt 5%: 300 x 1,05 = 315 m, thiếu 115 m.
Ghi sản lượng đạt và lỗi theo công đoạn ra sao?
Đừng chỉ đếm ở cuối chuyền. Ghi số đạt và số lỗi ở từng công đoạn, bạn mới biết lỗi sinh ra ở đâu. Ví dụ lệnh 120 cái:
| Công đoạn | Đưa vào | Đạt | Lỗi | Tỷ lệ lỗi |
|---|---|---|---|---|
| Cắt | 120 | 118 | 2 | 1,7% |
| May | 118 | 112 | 6 | 5,1% |
| Hoàn thiện | 112 | 110 | 2 | 1,8% |
Lệnh ra 110 cái đạt, thiếu 10 cái (khoảng 8,3%) so với đơn. Với phần thiếu này, hãy báo khách sớm và chọn một cách: giao bù 10 cái ở đợt sau, làm thêm một lệnh nhỏ, hoặc giảm đơn xuống 110 cái và tính lại tiền cho khớp. Nhìn riêng cuối chuyền, bạn không biết 6 cái lỗi nằm ở công đoạn may. Có số theo công đoạn, bạn kèm thợ đúng chỗ, và đặt ngưỡng lỗi (ví dụ 3%) để công đoạn vượt ngưỡng phải dừng xem ngay. Từ lần sau, lệnh cho đơn 120 cái nên làm dư vài cái để bù lỗi.
Tính giá thành của một lệnh thế nào?
Giá thành lệnh gồm ba nhóm: vật tư, nhân công, chi phí chung (điện, thuê xưởng, khấu hao máy phân bổ cho lệnh). Ví dụ tiếp lệnh trên, vải giá 80.000 đồng một mét:
| Khoản | Cách tính | Số tiền |
|---|---|---|
| Vải | 300 m x 80.000 đồng | 24.000.000 đồng |
| Phụ liệu | 120 x 15.000 đồng | 1.800.000 đồng |
| Nhân công | 120 x 40.000 đồng | 4.800.000 đồng |
| Chi phí chung | Phân bổ cho lệnh | 2.400.000 đồng |
| Giá thành cả lệnh | 33.000.000 đồng |
Chia cho 110 cái đạt: 33.000.000 / 110 = 300.000 đồng mỗi cái. Nếu chia cho 120 cái, bạn tưởng giá thành 275.000 đồng, thấp hơn thực tế 25.000 đồng mỗi cái. Phần lỗi nằm trong giá thành, nên giảm lỗi kéo giá thành xuống trực tiếp.
Làm sao để đơn đã chốt không bị bỏ quên?
Đặt một quy tắc: đơn chốt quá hai ngày chưa có lệnh thì phải có người giải thích vì sao. Mỗi sáng, người điều độ làm ba việc:
- Lọc các đơn đã chốt chưa có lệnh sản xuất.
- Với đơn quá hai ngày, ghi nguyên nhân: thiếu vật tư, chờ khách duyệt mẫu hay chưa xếp được máy.
- Ghi ngày dự kiến lập lệnh và báo khách nếu hạn giao bị ảnh hưởng.
Hỏi đáp nhanh
- Xưởng chỉ có vài thợ có cần lệnh sản xuất không?
- Cần. Xưởng ít người thì mỗi thợ ôm nhiều việc và dễ nhầm mẫu, nhầm số lượng. Một lệnh ngắn đủ tám thông tin trên một trang là đủ, không cần giấy tờ rườm rà.
- Định mức vật tư lấy từ đâu?
- Từ lần làm thử hoặc các lô trước: đo vật tư thực tế đã dùng cho một sản phẩm, rồi cộng phần hao hụt hợp lý. Sau vài lô, đối chiếu định mức với số thực dùng và chỉnh lại.
- Giá thành lệnh dùng để làm gì?
- Để biết lệnh nào lãi, lệnh nào lỗ và định giá cho đơn sau. Nếu giá thành mỗi cái cao hơn mức bạn đã chào, bạn thấy ngay trước khi nhận đơn tương tự.
- Nhân công tính theo giờ hay theo sản phẩm?
- Miễn là quy ra tiền cho từng lệnh. Xưởng trả công theo sản phẩm thì lấy đúng khoản trả cho lệnh đó. Xưởng trả theo tháng thì phân bổ theo số giờ làm của lệnh.